ŁOMŻA PD POLSKA

Opis

Łomża – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, nad rzeką Narew. Pomimo administracyjnej przynależności do województwa podlaskiego, Łomża stanowi część historycznego Mazowsza. Była stolicą dawnej ziemi łomżyńskiej. Łomża to główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy ziemi łomżyńskiej. Miasto królewskie Korony Królestwa Polskiego w województwie mazowieckim[4]. Miejsce obrad sejmików ziemskich ziemi łomżyńskiej od XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku[5]. W latach 1975–1998 była stolicą województwa łomżyńskiego. Od 1 stycznia 1999 roku jest siedzibą powiatu łomżyńskiego. Od 28 października 1925 jest także stolicą diecezji łomżyńskiej Kościoła rzymskokatolickiego. Według danych GUS z 30 czerwca 2024 r. Łomża liczyła 59 476 mieszkańców i była pod względem liczby ludności trzecim (po Białymstoku oraz Suwałkach) miastem w województwie podlaskim, a także 65. spośród najludniejszych miast w Polsce[6]. Kalendarium historii Łomży Osobny artykuł: Historia Łomży. 30 sierpnia 1400 r. – książę Janusz I lokuje miasto Łomża[13] 1410 - biskup płocki Jakub z Korzkwi powołuje parafię, a książę Janusz I buduje pierwszy łomżyński kościół pod wezwaniem św. Rozesłańców w podzięce za wiktorię grunwaldzką[14]. 15 czerwca 1418 – nadanie Łomży prawa miejskiego chełmińskiego przez księcia Janusza I XV/XVI w. – intensywny rozwój miasta; Łomża najważniejszym miastem Mazowsza po Warszawie i Płocku 1504-1525 – budowa łomżyńskiej fary z inicjatywy mieszczan i proboszcza Jana Wojsławskiego, przy wsparciu księżnej Anny Mazowieckiej Stary Rynek w Łomży (1912) Port rzeczny na Narwi w Łomży (1912) 1526 – Łomża miastem królewskim i stolicą mazowieckiej ziemi łomżyńskiej 1612-1614 – przybycie jezuitów i założenie Kolegium Łomżyńskiego XVII-XVIII w. – upadek świetności miasta po wojnach szwedzkich i klęskach żywiołowych 1770-1798 – budowa kościoła i klasztoru OO. Kapucynów 1795 – przybycie do Łomży Prusaków 1807 – Łomża stolicą departamentu łomżyńskiego w Księstwie Warszawskim 1815 – Łomża pod zaborem rosyjskim[15] 1816 – Łomża stolicą obwodu łomżyńskiego w województwie augustowskim 1823 – budowa ratusza 1837 – Łomża stolicą guberni augustowskiej 1867 – Łomża stolicą guberni łomżyńskiej 1905 – strajk szkolny w gimnazjum męskim i żeńskim w Łomży 1918 – wyzwolenie Łomży 1920 – obrona miasta przed III Korpusem Jazdy 1925 – powstanie diecezji łomżyńskiej 1939–1945 – II wojna światowa m.in. utworzenie getta (1941) i zagłada ludności żydowskiej (1942) 1945 – w wyniku działań wojennych miasto zostało zniszczone prawie w 70% 1946-1975 – odbudowa najstarszej części miasta 1974 – w 30. rocznicę powstania PRL, za wkład w budowanie socjalizmu, miasto zostało odznaczone Orderem Sztandaru Pracy II klasy[16] 1975 – Łomża stolicą województwa łomżyńskiego 1991 – wizyta w mieście papieża Jana Pawła II 1999 – Łomża siedzibą powiatu grodzkiego i stolicą powiatu ziemskiego