MARKI MZ POLSKA

Opis

Marki – miasto w Polsce, w powiecie wołomińskim, w woj. mazowieckim, w aglomeracji warszawskiej na północny wschód od Warszawy, wzdłuż alei Marszałka Józefa Piłsudskiego – dawna droga wojewódzka nr 629, wcześniej droga krajowa nr 8. Przez Marki przepływają: rzeka Długa (Kanał Markowski) oraz rzeka Czarna, uchodzące do Kanału Żerańskiego. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Marki. HISTORIA Prehistoria Badania archeologiczne wskazują, że osadnictwo na obszarze zajmowanym przez dzisiejsze Marki występowało już w czasach prehistorycznych. Prace wykopaliskowe doprowadziły m.in. do odnalezienia przy ul. Hallera narzędzi krzemiennych datowanych na 5 tysiąclecie p.n.e. (kultura komornicka – rozwijająca się w okresie mezolitu najwcześniejsza znana kultura na obszarze Polski). Z późniejszych okresów odkryto m.in.: fragmenty ceramiki z epoki brązu, pozostałości osady z I–II w. n.e. oraz studnię z pnia dębowego datowaną na X wiek. Wieś królewska Pod koniec XVI wieku nadano z dóbr królewskich 2 włóki ziemi (ok. 34 hektarów) rodowi Marków (Markowiczów), skąd wzięła początek nazwa miejscowości. Wkrótce Jan i Wojciech Markowicze otrzymali też przywilej królewski na posiadanie młyna na rzeczce Długiej, natomiast mieszkańcy zajmowali się głównie uprawą roli. Położenie Marek względem Warszawy Toczone w kolejnych wiekach wojny (m.in. potop szwedzki, III wojna północna) doprowadzały wielokrotnie do zniszczeń w Markach i okolicy, jak też do utraty życia wielu ówczesnych mieszkańców. Kalendarium wydarzeń z tego okresu: 1565 – najstarsza wzmianka o rzece Długiej i urządzonych na niej młynach 1601 – najstarsza informacja pisana o wsi Marki w dokumencie podpisanym przez Zygmunta III Wazę 1650 – ludność Marek liczy około 40 mieszkańców 1656 – zniszczenie Marek w czasie trzydniowej bitwy o Warszawę 1765 – najstarszy opis mareckiej karczmy 1794 – udział markowian w insurekcji kościuszkowskiej Osada przemysłowa Osiedle robotnicze zbudowane dla pracowników fabryki Briggsów w XIX wieku – pierwszy budynek od prawej, to budynek stacji Marki dawnej MKD, ul. Piłsudskiego 76 W wieku XIX (początkowo pod zaborem pruskim i w ramach Księstwa Warszawskiego, a po 1815 w zaborze rosyjskim) rozpoczął się proces stopniowego przekształcania się Marek w osadę przemysłową. W latach 1833–1835 poszerzono i wybrukowano wiodący przez Marki trakt, mieszkańcy zaczęli zajmować się rzemiosłem (obuwnictwo, tkactwo). Dzięki występowaniu zasobów gliny znaczenia nabierał także wyrób cegieł. Jednak bardziej intensywny rozwój Marek możliwy był dopiero po roku 1850, gdy przedsiębiorstwa z terenu Kongresówki uzyskały dostęp do rynku rosyjskiego. W roku 1883 tereny należące wcześniej do spółki udziałowej pod nazwą „Folwark i cegielnia wójtostwa Marki” zakupili pochodzący z przemysłowego miasta Bradford angielscy przedsiębiorcy – bracia Edward, Alfred i John Briggs. W roku 1884 firma „Briggs, Posselt i spółka” uruchomiła w Markach jedną z największych i najnowocześniejszych wówczas przędzalni wełny w Europie Środkowo-Wschodniej, produkującą głównie na rynek rosyjski. Bracia Briggs zbudowali także w Markach m.in. osiedle robotnicze oraz budynek szkoły elementarnej – obecnie będący siedzibą Mareckiego Ośrodka Kultury. Uruchomienie w roku 1897 linii kolei konnych łączących Targówek z Pustelnikiem, przekształconej w 1899 w trakcję parową i przedłużonej do Radzymina przyczyniło się do dalszego rozwoju miejscowości. W roku 1904 poświęcono zbudowany w stylu neogotyckim kościół pod wezwaniem św. Izydora Oracza, który przejął funkcje służącego wcześniej mieszkańcom drewnianego kościółka w Grodzisku. Osobny artykuł: Fabryka braci Briggs. Pałacyk Briggsów z lat 80 XIX wieku Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP z 1904 r. Kalendarium wydarzeń z tego okresu: 1821 – Leon Drewnicki założył folwark nazwany później od jego nazwiska Drewnicą 1834 – wybrukowanie przechodzącego przez Marki traktu Warszawa – Radzymin 1852 – budowa pomnika dziękczynienia za ocalenie Marek, Pustelnika i okolicznych wiosek od epidemii cholery 1883 – rozpoczęcie budowy fabryki przędzalniczej przez przemysłowców angielskich spółkę „Briggs & Posselt” 1883 – po raz pierwszy na Mazowszu zastosowano oświetlenie elektryczne 1 maja 1894 – pierwsze strajki w fabryce Briggsów marzec 1897 – pierwszy kurs konnej Kolejki Mareckiej z Targówka do Marek. 22 stycznia 1899 – powstała Spółka Akcyjna Zakłady Ceramiczne „Pustelnik”, która miała swoje zakłady w Pustelniku, Miłośnie i Ząbkach. 3 maja 1899 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła w Markach 10 kwietnia 1911 – w szpitalu w Pustelniku umiera Mikołaj Konstanty Ciurlionis 1916-1918 – Marki pod okupacją niemiecką Marki w bitwie 1920 Marki, obok Radzymina, Ossowa i innych miejscowości podwarszawskich, odegrały istotną rolę w Bitwie Warszawskiej w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Wprawdzie w samych Markach nie toczyły się walki, lecz mieściły się tu ośrodki decyzyjne. Rozkazem generałów Tadeusza Rozwadowskiego i Kazimierza Sosnkowskiego z 3 sierpnia 1920 r. wyc